Μέλι

honey-flowers-238044Ουσία  πυκνόρρευστη, γλυκιά με ευχάριστη μυρωδιά και ιδιαίτερο χρώμα . Το μαζεύουν οι μέλισσες ρουφώντας  το νέκταρ των λουλουδιών ή μελιτοεκκρίσεις διαφόρων δέντρων όπως πεύκο, έλατο κ.λπ. που δημιουργούνται πάνω στα δέντρα με την παρέμβαση ορισμένων εντόμων,  και  τοποθετώντας το στον πρόβολο (κάτι σαν κύστη πριν το στομάχι) το μεταφέρουν στην κυψέλη, το μεταβάλλουν για την τροφή τους σε ένα πυκνότερο υγρό και τελικά το αποθηκεύουν στις κηρήθρες τους. Εκεί άλλες μέλισσες οι ”ανεμίστριες”, κάνουν αέρα με τα φτερά τους ώσπου να φύγει το πολύ νερό. Όταν  το νέκταρ πυκνώσει, δηλαδή περιοριστεί το νερό από 80% που  είναι στην αρχή σε 14 -18% και το ζάχαρο αυξηθεί έτσι από 20% σε 75%, το μέλι είναι πια έτοιμο και οι μέλισσες σφραγίζουν τα κελιά με κερί.   Ανάλογα με την περιοχή ( δηλ. εκεί που τρέφονται οι μέλισσες) υπάρχουν πέντε βασικές κατηγορίες  μελιού:  μέλι από θυμάρι, μέλι από ερείκη, μέλι από πεύκο, μέλι από έλατο & μέλι ποικίλης ανθοφορίας. Υπάρχουν βέβαια και άλλες με συνδυασμό ρίγανης , θρούμπας, και τσάι του βουνού ή καστανιάς και κουμαριάς, πορτοκαλιάς, βαμβακιού, ηλίανθου κ.α.

Ιδιότητες

Το μέλι περιέχει πάνω από 180 διαφορετικές ουσίες. Ειδικότερα αποτελείται από: νερό, φυσικά σάκχαρα, δηλαδή μονοσακχαρίτες που αφομοιώνονται άριστα από τον ανθρώπινο οργανισμό χωρίς παρενέργειες, σε αντίθεση με την κοινή ζάχαρη που περιέχει δισακχαρίτες και δημιουργεί τόσα κακά ώστε να θεωρείται σήμερα ως καταστροφή για τον ανθρώπινο οργανισμό, οργανικά οξέα, πρωτεΐνες, 17 αμινοξέα, διάφορα ένζυμα, βιταμίνες (Β1, Β2, Β6, ΡΡ, Κ), πολύτιμα ιχνοστοιχεία όπως φώσφορο, μαγνήσιο, ασβέστιο, σίδηρο, θείο, χλώριο, κάλιο, φυσικές αρωματικές και χρωστικές ουσίες άλλες θρεπτικές ουσίες, ίχνη βασιλικού πολτού και γύρης.

Το μέλι περιέχει κατά 77-78% σάκχαρα κυρίως φρουκτόζη και γλυκόζη και λόγω της σχετικά χαμηλής του υγρασίας, δεν ευνοεί την ανάπτυξη μικροοργανισμών. Είναι όξινης αντίδρασης, ρευστό στην αρχική μορφή του, αλλά μεταβάλλεται σε κρυσταλλικό

όταν μείνει πολύ καιρό. Αποτελείται κυρίως από δύο απλά σάκχαρα, την δεξτρόζη και την λεβουλόζη, με παρουσία κατά περιπτώσεις πιο σύνθετων υδατανθράκων, με επικρατέστερη συνήθως την λεβουλόζη και περιέχει πάντοτε μεταλλικές ουσίες, φυτικά χρωστικά υλικά, και μερικά ένζυμα. Το μέλι σαν τροφή του ανθρώπου είναι ένα από τα πολυτιμότερα, θρεπτικότερα και υγιεινότερα τρόφιμα. Δίνει ενέργεια στους μυς, διαύγεια στο μυαλό, απολυμαίνει και ρυθμίζει το πεπτικό σύστημα. Η τακτική χρήση του δίνει σφρίγος στον οργανισμό και συντελεί στην παράταση της ζωής. Ο Ιπποκράτης και όλοι οι γιατροί της αρχαιότητας το συνιστούσαν σαν φάρμακο σε πολλές περιπτώσεις. Και σήμερα αναγνωρίζεται η θεραπευτική του αξία στην καθ’ έξιν δυσκοιλιότητα, στις καρδιοπάθειες, αναιμία, αδενοπάθεια και στις περιπτώσεις κατάπτωσης και αδυναμίας του οργανισμού.

Κρυστάλλωση

Η κρυστάλλωση, γνωστή αν και λανθασμένα σαν ζαχάρωμα, είναι φυσικό βιολογικό φαινόμενο του φυσικού ακατέργαστου μελιού, που δεν προξενεί καμία αλλαγή στις θρεπτικές και βιολογικές ιδιότητες του μελιού. Είναι αποτέλεσμα της ύπαρξης γλυκόζης και ο βαθμός περιεκτικότητάς του καθορίζει και την κρυστάλλωση σε συνδυασμό με τη χαμηλή υγρασία. Στην αρχή σχηματίζονται κρύσταλλοι στον πυθμένα και τα τοιχώματα του δοχείου. Διαρκώς προστίθενται νέοι κρύσταλλοι οι οποίοι δίνουν γενικά μια όχι ευχάριστη εικόνα στο μέλι. Η κρυστάλλωση επίσης το κάνει δύσχρηστο. Το κρυσταλλωμένο μέλι δεν χάνει τις ιδιότητές του. Με την κρυστάλλωση όμως δημιουργείται μια άνιση κατανομή της υγρασίας με αποτέλεσμα το μη κρυσταλλωμένο μέλι να έχει περισσότερη υγρασία (πάνω από 20-21%) και να οδηγεί σε έναρξη των ζυμώσεων.

Επαναφορά

 Σε περίπτωση που το μέλι σας κρυσταλλώσει/ζαχαρώσει, μην στεναχωριέστε! Αντιθέτως θα πρέπει να είστε χαρούμενοι που έχετε αγοράσει ένα εξαιρετικό μέλι. (Το νοθευμένο μέλι ζαχαρώνει πολύ δύσκολα η σχεδόν καθόλου.) Μπορείτε να το επαναφέρετε στην αρχική του κατάσταση βάζοντας το σε μπεν – μαρί. Τοποθετήστε το μέλι σας σε ένα κατσαρόλι που βράζει και σε λίγα δευτερόλεπτα το μέλι σας θα είναι όπως όταν το αγοράσατε. Εναλλακτικά μπορείτε να το τοποθετήσετε πάνω σε καλοριφέρ(περισσότερος χρόνος) και θα επανέλθει στην αρχική του ρευστότητα

Πηγές: www.omse.grwww.likno.grwww.in.gr

Ιστορία

Κατά την ελληνική μυθολογία ο Δίας παρασκεύαζε την αμβροσία με μέλι και γάλα. Σε πολλά μέρη της Ελλάδας αλλά κυρίως στην Κέα λάτρευαν τον Αρισταίο  μία από τις πλέον αινιγματικές μορφές της αρχαίας ελληνικής λαϊκής θρησκείας σαν θεό της μελισσοκομίας αλλά και τις γεωργίας.

Αρισταίος

Καρπός της ένωσης του Απόλλωνα με την νύμφη Κυρήνη, είδε το φως στην Αφρική, στα παλάτια της Λιβύης. Μόλις γεννήθηκε ο Αρισταίος, ο Ερμής τον παρέδωσε στην Γαία και στις Ώρες για να τον αναθρέψουν. Κι ήταν αυτές που έσταζαν στα χείλη του βρέφους, νέκταρ και αμβροσία κάνοντάς τον αθάνατο. Όταν μεγάλωσε ο Αρισταίος οι Μούσες τον δίδαξαν την μαντική και την ιατρική. Από τις Νύμφες διδάχθηκε την καλλιέργεια του αμπελιού, της ελιάς, αλλά και τη μελισσοκομία, τέχνη που θα τον χαρακτηρίζει στο εξής περισσότερο από κάθε άλλη. Ο Αρισταίος θεωρείται ότι δίδαξε τους κατοίκους του νησιού Κέα  τη μελισσοκομία. Έτσι ο Αρισταίος υπήρξε για τους ανθρώπους και μάλιστα για τους νησιώτες κατοίκους της Κέας, ο πρώτος ευρετής μιας σειράς από χρήσιμες τέχνες κυριότερη από τις οποίες ήταν η εκτροφή των μελισσών. Ο Αρισταίος και η μέλισσα θα γίνουν τα βασικά σύμβολα του νησιού και θα απεικονισθούν στα νομίσματα της Ιουλίδας, της Καρθαίας και της Κορησίας.

Μέλισσα ονομαζόταν η αδερφή της Αμάλθειας, θυγατέρες του βασιλιά της Κρήτης Μελισσέου που μαζί μεγάλωσαν τον μικρό Δία στο Δικταίον Άντρον δίνοντας του μέλι και γάλα. Ο μύθος πιθανός φτιάχτηκε από το γεγονός ότι οι Έλληνες  πολύ νωρίς αναγνώρισαν τις θρεπτικές ιδιότητες του μελιού , θαύμαζαν τις μέλισσες,παρακολούθησαν και διδάχτηκαν από τον τρόπο ζωής τους. Μετά από αυτά δημιούργησαν την λατρεία των Νυμφών Μελισσών για τις οποίες έλεγαν ότι δίδαξαν τον Αριστείο.



Αλλά και κατά τους μετέπειτα χρόνους έδιναν εξαιρετική σημασία στην θρεπτική αξία του μελιού. Την Βυζαντινή περίοδο έδιναν στους στρατιώτες ένα παρασκεύασμα αποτελούμενο από μέλι, σουσάμι σκίλα( ένα είδος αγριοκρέμυδου) και παπαρούνα. Το μέλι παρείχε τους υδατάνθρακες, το σουσάμι τις λιπαρές ουσίες, η σκίλα χρησίμευε σαν τονωτικό και η παπαρούνα σαν καταπραϋντικό της πείνας. Μελετώντας αυτό το διαχρονικό δώρο της φύσης σήμερα βρίσκουμε ότι τα 100gr έχουν 400 θερμίδες, δηλαδή κατά 1/3 περισσότερες από το κρέας τριακόσιες από το ψάρι τετρακόσιες από το γάλα. Ακόμη και στη γλώσσα μας χρησιμοποιούμε παράγωγα από τη λέξη μέλι σαν επίθετα η επιρρήματα για να προσδιορίσουμε την υπέροχη γλυκύτητα η την αξία πραγμάτων που χαρακτηρίζονται έτσι.